Wanneer voelen te onveilig was: hoe complex trauma invloed heeft op emotieregulatie

Overleving door minder te voelen

Volwassenen met complex trauma hebben als kind vaak geleerd te overleven door emoties minder of helemaal niet te voelen. Wanneer een omgeving langdurig onveilig, afhankelijk makend of onvoorspelbaar is, kan een kind niet rekenen op een volwassene die beschikbaar, afgestemd en veilig is. Terwijl juist die stabiele aanwezigheid nodig is om te leren omgaan met emoties.

Regulatie leren we in verbinding

Een jong kind kan emoties of stress nog niet zelfstandig reguleren. Co-regulatie is nodig om gezonde zelfregulatie te ontwikkelen. Via een aanwezige, kalme en afgestemde ouder of verzorger leert het zenuwstelsel hoe spanning kan oplopen en weer kan zakken. Het systeem stemt zich af op de regulatie van de ander. Zo leert het lichaam dat het tot rust kan komen, dat emoties er mogen zijn, en dat er steun beschikbaar is. Door herhaalde ervaringen groeit het vertrouwen dat gevoelens hanteerbaar zijn.

Wanneer die afstemming ontbreekt

Als co-regulatie ontbreekt, of wanneer het uiten van emoties eerder gevaar dan steun oplevert, gaat het zenuwstelsel emoties zien als bedreigend. Gevoelens en behoeften worden dan onderdrukt of verdoofd, bijvoorbeeld door dissociatie of zelfbeschadigend gedrag.

Ooit bescherming, later een probleem

Op volwassen leeftijd lijkt dit gedrag op emotionele ontregeling, maar in oorsprong zijn het vormen van regulatie. Misschien geen gezonde of gewenste vormen, maar manieren waarop het systeem probeerde om een draaglijke balans te creëren toen er geen andere opties beschikbaar waren. Deze strategieen worden automatische patronen. Wat ooit ter bescherming diende, kan later worden ervaren als het probleem.

Wanneer overleven betekent dat je niet voelt, is verwerken en tot rust komen niet mogelijk. Het systeem blijft dan alert en in een overlevingsmodus.

Wat er niet gebeurde

Bij complex trauma zit de kern niet alleen in wat er is gebeurd, maar ook in wat er níet is gebeurd: het ontvangen van veiligheid, steun en afstemming. En het is juist daar dat herstel kan beginnen.