"It's so committed to saving you, that it’s willing to kill you."

Wat mij telkens raakt binnen Internal Family Systems, is de manier waarop er wordt gekeken naar hoe iemand zich beschermt tegen overweldigende pijn.

Het soms extreme, zelfdestructieve gedrag dat ik als tiener ontwikkelde om mijn emoties te verdoven, werd binnen behandeling vaak in bedwang gehouden. In behandeling ging vaak zóveel aandacht uit naar dit gedrag dat er nauwelijks ruimte was om te kijken naar wat daaronder lag. Dat maakte dat behandelteams soms tegenover mij kwamen te staan, door het gedrag dat ik liet zien met alle mogelijke middelen te bestrijden, terwijl ik innerlijk precies dezelfde strijd voerde.

Want ook ik veroordeelde mijn zelfdestructieve gedrag en wilde er graag vanaf, en ervoer veel onmacht daarin. Keer op keer probeerde ik ongezonde coping te vervangen door gezondere coping. Soms lukte dat tijdelijk en vond ik een sociaal meer geaccepteerde manier om mijn pijn te verdoven. Maar zodra traumatherapie werd opgestart, kwam mijn zelfdestructieve gedrag in alle hevigheid terug, waarna de traumatherapie vaak abrupt weer werd beëindigd. Dat kon voelen als straf en vergrootte mijn zelfveroordeling en schaamte.

Het respect en begrip dat er binnen IFS is voor de manieren waarop iemand zich beschermt tegen overweldigende pijn, was nieuw voor mij. Het was zo’n opluchting om kennis te maken met een andere benaderingswijze van hoe er omgegaan kan worden met interne bescherming, in het bijzonder met ‘firefighters’.

Firefighters blussen onze interne brandjes. Wanneer pijnlijke herinneringen, overtuigingen of gevoelens naar boven komen, grijpen zij in. Ze beschermen ons reactief door ons te verdoven of af te leiden zonder zich iets aan te trekken van de consequenties. Daarbij worden firefighters vaak gelijkgesteld aan het extreme gedrag dat zij kunnen inzetten, zoals zelfbeschadiging, middelengebruik, dissociatie, eetbuien en suïcidale gedachten en neigingen, terwijl hun beschermende intentie vaak niet wordt gezien.

"It's so committed to saving you, that it’s willing to kill you." - een uitspraak van Richard Schwartz, grondlegger van IFS, (die ik via een blog van Anne Marsman las).

Mijn firefighters hebben op momenten mijn leven gered en waren daarin tot alles bereid. Juist deze enorme toewijding maakt dat ik diep respect heb ontwikkeld voor deze delen, in mijzelf en in anderen, en compassie voor hun beschermende intentie en noodzaak, die zó vaak wordt gemist.

Door binnen therapie de strijd met deze delen te staken en hun intentie te zien, kan er samenwerking ontstaan. Dan hoeven deze delen vaak minder extreme middelen in te zetten om hun rol te vervullen. En bij voldoende vertrouwen van deze beschermende delen kan er ruimte ontstaan voor traumaverwerking, waarbij zij kunnen helpen aangeven wanneer iets té snel of té veel is, zodat we kunnen vertragen en doseren en traumaverwerking veilig kan plaatsvinden.

Ben je net zo enthousiast (geworden) over firefighters als ik? Nina van der Hoek en Saskia van der Schaaf hebben er ook een podcastaflevering aan gewijd: https://open.spotify.com/episode/2eATmn23qAC1KK3J1Y5N3H?si=b362366d519545b3